BŁOGOSŁAWIENI MĘCZENNICY SADOK I TOWARZYSZE ŚWIADKAMI CHRYSTUSA

Cel ogólny:
•	przybliżenie historii zakonu świętego Dominika,
•	poznanie błogosławionych męczenników dominikańskich,
•	kształtowanie postawy do składania świadectwa wiary w życiu codziennym,

Cele szczegółowe: Uczeń
•	zna historię zakonu Ojców Dominikanów,
•	rozumie wartość męczeństwa,
•	umie wyjaśnić zagadnienia: prześladowanie, cierpienie, świadek,
•	potrafi wymienić niektórych męczenników dominikańskich i wskazać miejsce ich śmierci,
•	dostrzega potrzebę składania świadectwa o Bogu we współczesnym świecie,

Środki dydaktyczne:
Katechizm Kościoła Katolickiego, praca z tekstem, prezentacja multimedialna

Metody:
wykład, rozmowa kierowana, praca w grupach z tekstem, prezentacja multimedialna

PRZEBIEG KATECHEZY

MODLITWA
Witaj, Królowo, Matko miłosierdzia,
życia, słodyczy i nadziejo nasza, witaj!
Do Ciebie wołamy wygnańcy, synowie Ewy;
do Ciebie wzdychamy jęcząc i płacząc na
tym łez padole. Przeto, Orędowniczko nasza,
one miłosierne oczy Twoje na nas zwróć,
a Jezusa, błogosławiony owoc żywota Twojego,
po tym wygnaniu nam okaż. O łaskawa,
o litościwa, o słodka Panno Maryjo!
1.	Krótkie przedstawienie historii Zakonu Kaznodziejskiego i miejsca pobytu ojców dominikanów - kościół świętego Jakuba w Sandomierzu. 
2.	Przybliżenie wydarzeń związanych z męczeństwem dominikanów, które dokonało się 750 lat temu. 
3.	Wyjaśnienie znaczenia słów: męczennik – z gr. martyr: „świadek”, prześladowanie – z gr. diogmos: „iść za kimś, prześladować” cierpieć – z gr. pascho: „doznawać swoistych uczuć, cierpieć 
( słownik Nowego Testamentu, Poznań 1981)
4.	Praca z fragmentami Katechizmu Kościoła Katolickiego:
KKK 2473 Męczeństwo jest najwyższym świadectwem złożonym prawdzie wiary; oznacza ono świadectwo aż do śmierci. Męczennik daje świadectwo Chrystusowi, który umarł i zmartwychwstał, z którym jest zjednoczony przez miłość. Daje świadectwo prawdzie wiary i nauki chrześcijańskiej. Ponosi śmierć w wyniku użycia wobec niego siły. "Pozwólcie mi stać się pożywieniem dla dzikich zwierząt, dzięki którym dojdę do Boga" (Św. Ignacy Antiocheński, Epistula ad Romanos, 4, 1).
KKK 2474 Kościół z wielką troską zebrał wspomnienia o tych, którzy oddali życie, by zaświadczyć o swojej wierze. Są to akta męczenników. Stanowią one świadectwo prawdy…

5.	Pytania do tekstu: (odpowiedzi tworzą zapis na tablicy, )
1.	Co to jest męczeństwo?
2.	Komu męczennik składa świadectwo wiary?
3.	Co jest motywem męczeństwa? 
4.	Czego dowodem są akta męczenników?
6.	Nawiązanie do współczesnych form prześladowania chrześcijan.
7.	Praca w grupach z wykorzystaniem tekstów w załącznikach. 
8.	Omówienie i wnioski zapisane na tablicy stanowią zapis notatki z przeprowadzonej katechezy.
9.	Utrwalenie zdobytych wiadomości - prezentacja multimedialna

MODLITWA
Boże i Panie mój, spraw miłościwie za przyczyną Męczennika Twego, błogosławionego Sadoka i towarzyszy jego, abyśmy zawsze na śmierć byli przygotowani i każdego czasu gotowi byli stanąć przed obliczem Pańskim. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Amen.

Opracował: ks. Antoni Drabowicz
Prezentacja: Daniel Szczucki

Załącznik nr 1
Bł. Sadok (zm. 1260 r. w Sandomierzu) - przeor klasztoru dominikańskiego w Sandomierzu.
O młodości Sadoka niewiele wiadomo, prawdopodobnie w 1217 studiował w Bolonii, gdzie spotkał św. Dominika założyciela Braci Kaznodziejskich (Dominikanie), który przyjął bł. Sadoka do zakonu. W 1221 roku został wysłany na Węgry w celu założenia nowej prowincji zakonnej. Był później misjonarzem wśród Kumanów i przeorem klasztoru w chorwackim Zagrzebiu, potem wrócił do Polski i został przeorem w Sandomierzu. W latach 1259-60 Polskę najechały wojska tatarskie i zdobyły Sandomierz, gdzie Tatarzy dokonali masakry na tamtejszej ludności i wspólnoty dominikanów. Według legendy na dzień przez najazdem lektor czytający wspomnienia świętych na dzień następny wyczytał bezwiednie zdanie: "W Sandomierzu wspomnienie przeora Sadoka i współtowarzyszy dominikanów męczenników". Bł. Sadok i towarzysze zostali beatyfikowani przez papieża Piusa VII 18 listopada 1807 roku. Wspomnienie 2 czerwca, czczeni w kościele św. Jakuba w Sandomierzu, gdzie znajduje się ich sanktuarium. Kaplica błogosławionego Sadoka i 48 Towarzyszy w kościele św. Jakuba w Sandomierzu, miejscu ich męczeńskiej śmierci
Hipotetyczna lista męczenników na podstawie fresków z kościoła św. Jakuba w Sandomierzu :

1.o. Sadok przeor
2.o. Malachiasz kaznodzieja
3.o. Paweł wikary
4.o. Andrzej kwestarz
5.o. Piotr furtian
6.o. Jakub magister nowicjuszy
7.o. Abel syndyk
8.o. Szymon spowiednik
9.o. Klemens
10.o. Barnabasz
11.o. Eliasz
12.o. Bartłomiej
13.o. Łukasz
14.o. Mateusz
15.o. Jan
16.o. Barnabasz
17.o. Filip
18.br. Onufry kleryk
19.br. Dominik kleryk
20.br. Michał kleryk
21.br. Maciej kleryk
22.br. Maur kleryk
23.br. Tymoteusz kleryk
24.br. Gordian profes
25.br. Felicjan profes
26.br. Marek profes
27.br. Jan profes
28.br. Gerwazy profes
29.br. Krzysztof
30.br. Donat profes
31.br. Medart profes
32.br. Walenty profes
33.br. Joachim diakon
34.br. Józef diakon
35.br. Stefan diakon
36.br. Tadeusz subdiakon
37.br. Mojżesz subdiakon
38.br. Abraham subdiakon
39.br. Bazyli subdiakon
40.br. Dawid kleryk
41.br. Aaron kleryk
42.br. Benedykt kleryk
43.br. Daniel nowicjusz
44.br. Tobiasz nowicjusz
45.br. Makary nowicjusz
46.br. Rafał nowicjusz
47.br. Izajasz nowicjusz
48.br. Cyryl nowicjusz
49.br. Jeremiasz Sutor(?)

http://pl.wikipedia.org/wiki/Sadok_(przeor)

1. Wymień wydarzenia zawarte w biografii błogosławionego Sadoka.
2. Kto i kiedy dokonał beatyfikacji męczenników?
3. Skąd czerpiemy wiadomości na temat męczeństwa błogosławionego Sadoka i Towarzyszy?

Załącznik nr 2

Nauka moralna
Umrzeć musisz i umrzesz tylko raz, a nie wiesz kiedy i jak umrzesz. Nie wiesz gdzie i w jakim stanie umrzesz. Umrzesz wcześniej, niż się spodziewasz. Jak nie podobna w jednej chwili nauczyć się rzemiosła, którego się kto nigdy nie uczył, tak nie podobna w jednej chwili zapomnieć rzemiosła, któremu się kto zawsze oddawał. Jakże może w sobie wzbudzić miłość Pana Boga przy śmierci ten, kto Go przez całe życie nienawidził? Jakże znienawidzisz przy śmierci grzech, w którym całe życie się kochałeś? Za zdrowia nie nawykłeś do cnoty, czyż w chorobie staniesz się cnotliwym? Po śmierci sąd - a po osądzeniu będziesz albo zbawiony, albo potępiony. Teraz czyń, co cię naówczas napełni radością, a unikaj tego, czego byś przy śmierci żałował. Przy bramie wieczności zostawisz wszystkie dobra swoje. Sława twoja nie pójdzie z tobą do grobu, uciechy twoje zamienią ci się potem w gorycz, a nieporządna miłość - w nienawiść. Nie weźmiesz z tego świata nic z sobą, tylko dobre lub złe uczynki; dobre dla nagrody, złe dla kary. To, co ci się teraz za życia podoba, dręczyć cię będzie przy śmierci, to, co ci się teraz nie podoba, stanie ci się miłym w chwili śmierci. O śmierci, o sądzie - o zbawienie - o potępienie! Umarły jestem, jeżeli się nie lękam złej śmierci; zanadtom przywiązany do życia, jeżeli się zbytecznie śmierci obawiam. Nie kocham Jezusa, jeżeli nie pragnę śmierci, niegodny jestem zbawienia, jeżeli się nie boję potępienia. Źle używam czasu i łaski, jeżeli się nie gotuję na śmierć szczęśliwą. 
Nie potrzebował błogosławiony Sadok i jego towarzysze długiego przygotowania na śmierć, albowiem całe ich życie pracowite i bogomyślne było najlepszym przygotowaniem do szczęśliwej śmierci. Nie wiązało ich też nic innego z tym życiem, jak tylko wola Boga, toteż kiedy ich Bóg powołał do siebie, z radością szli na to wezwanie. Czy gotów jesteś na śmierć? Pamiętaj, że śmierć przychodzi jak złodziej! 
bł. Sadok i jego towarzysze
urodzony dla świata . . . 
roku urodzony dla nieba 1259 roku
beatyfikacja 1295 roku
wspomnienie 2 czerwca 
Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dni roku - Katowice/Mikołów 1937r.
1. O czym zawsze powinien człowiek pamiętać i dlaczego?
2. W jaki sposób człowiek powinien przeżywać ziemskie życie?
3. Jak przyjmowali śmierć męczennicy?

załącznik nr 3
  Zaledwie kilkanaście lat nowo zaprowadzone zgromadzenie cieszyło się pokojem w tej swojej ustroni, albowiem za nieszczęśliwych rządów Bolesława Wstydliwego, Mongołowie podbiwszy i ujarzmiwszy kraje ruskie, poczęli czynić straszne na dalszą Europę napady, których najwięcej doznała Polska, a wraz z nią i miasto Sandomierz. W czasie drugiego napadu, w roku 1260, mieszkańcy Sandomierza wymordowani zostali, a tenże sam los spotkał i dominikanów przy kościele świętego Jakóba mieszkających.
  Bzowski opisując ten krwawy ustęp dziejów naszych, opowiada to w następujący legiendowy sposób. Podówczas, mówi on, kiedy Mongołowie mordowali bezbronnych mieszkańców Sandomierza tak w zamku jako i w kościele Panny Maryi, zakonnicy świętego Dominika wraz ze swym przeorem Sadokiem, odbywali nabożeństwo poranne w chórze swojego kościoła. Po skończeniu jutrzni, jeden z nowicyuszów czytając martyrologium na ten dzień przypadające, to jest wyliczając poczet wiernych chrześcijan w tym dniu przez pogan pozabijanych, ujrzał w tej książce złotemi głoskami taki napis: w Sandomierzu męczeństwo czterdziestu dziewięciu męczenników; a gdy z bojaźnią i ze drżeniem te słowa wymówił, wszyscy przytomni struchleli. Przeor kazawszy sobie podać księgę, też litery widział, które w oczach czytających zniknęły. Bolesne to jest upomnienie, bracia, zawołał Sadok, dawca żywota przez śmierć pewnie nas już wzywa do życia nieśmiertelnego. Niechaj Pan przebaczy tę zbrodnię poganom, gdyż oni jeszcze światła ewangelii nie znają. Może też to nasze męczeństwo zbawi naród polski, i Wszechmocny spojrzy łaskawem okiem na tę ziemię, na której jego wierne dziatki krew przelewają, zasłaniając swemi piersiami inne narody. Skoro następnie społem poczęli śpiewać hymn do Najświętszej Maryi Panny: "Salve regina", naówczas Mongołowie wpadłszy do kościoła, wszystkich pomordowali. Przypadło to męczeństwo dnia drugiego lutego 1260, w sam dzień oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny.
MĘCZEŃSTWO SANDOMIERSKICH DOMINIKANÓW
według "Monografiji Miasta Sandomierza" ks. Melchiora Bulińskiego

1. Co dokonało się w kościele Świętego Jakuba i w jaki sposób?
2. Kto przewidział tragiczne moment w życiu Sadoka i Braci Dominikanów?
3. Jaką postawę prezentują Męczennicy Sandomierscy?

Załącznik nr 4
Podczas prac badawczych przeprowadzonych w 1959 roku na terenie klasztoru św. Jakuba w Sandomierzu odnaleziono groby ze szkieletami i leżącymi obok nich czaszkami. Potwierdziło to domniemania, iż zakonnicy ponieśli śmierć przez obcięcie głowy. Historycy podają różną liczbę zamordowanych braci — Długosz mówi o 46 zabitych, większość wspomina o 49, choć niektórzy naliczyli 50. Pozostała jednak piękna tradycja, że bracia czekają na tego pięćdziesiątego. Wydaje się, że historia już go odnalazła. Oddajmy głos Jackowi Woronieckiemu: „Wielkie wrażenie zrobiła na wszystkich śmierć o. Augustyna Rogali, której data niestety nie jest podana, jednak po 1657 r. Był to staruszek, który już od dawna nie mógł Mszy św. odprawiać. Pewnego dnia, mając przeczucie, że śmierć się zbliża, poszedł do ołtarza i ledwo minęła godzina, został zamordowany przez Kozaków, którzy się zapędzili pod Sandomierz i wpadli do św. Jakuba”. Dziewiętnastowieczny historyk, Sadok Barącz dodaje, iż stało się to „w sam dzień Wielkanocy”. Jacek Woroniecki pisze, że „w tragedii sandomierskiej nie było męczeństwa w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. śmierci poniesionej za wiarę, takie jest bowiem pierwotne znaczenie greckiego terminu martyres — świadkowie. (...) Tatarzy, z których rąk [dominikanie] ponieśli śmierć, byli naówczas poganami i nie z nienawiści do wiary mordowali ludność podbitych krajów. (...) Hagiografia rosyjska posiada dla ofiar takich zabójstw osobną nazwę: strastotierpcy. [Czyli ci], którzy niegodziwą śmierć przyjęli z prawdziwym poddaniem się woli Bożej i wnet zaczęli się cieszyć kultem wśród wiernych”. Za wstawiennictwem męczenników wypraszano rozmaite łaski. Protokoły zeznań świadków wspominają na przykład trzydziestotrzyletnią Zofię Tarnowską z Dąbrowicy, która wymodliła uzdrowienie dla siebie i swojego sześcioletniego synka, Michała. Do rozszerzenia kultu przyczynili się flisacy pływający Wisłą. Ludzie mieszkający w pobliżu klasztoru często opowiadali o widzianym przez nich w nocy świetle w kościele. Niektórzy słyszeli nocne modlitwy i śpiewy, a „jakiś Szwed zakwaterowany w klasztorze widzi[ał] z jego okien liczny szereg białych postaci w chórze, podczas gdy u św. Jakuba było tylko czterech czy pięciu ojców”. Kult męczenników w dwudziestoleciu międzywojennym był żywy na całym świecie. Ich imiona nadawano bardzo często. „Znany egzegeta sekretarz Komisji Biblijnej w Rzymie O. Vosté z prowincji belgijskiej otrzymał imię Jakuba mistrza nowicjuszów w Sandomierzu, podobnie jeden z wybitniejszych teologów prowincji maltańskiej nosi imię Daniela”. Gdy o. Jacek Woroniecki zapytał, „skąd wzięto mu to imię, zdziwił się, że nie wie, wszak nosił je jeden z męczenników sandomierskich, jeszcze nowicjusz i zapewne konwers”.
Dlaczego Sandomierz?
Kościół św. Jakuba jest dla dominikanów ważnym miejscem nie tylko ze względu na męczenników. Przebywał tu święty Jacek — pierwszy polski dominikanin. W kościele zachowała się kaplica pod jego wezwaniem. Według legendy powstała ona na miejscu celi świętego. Do Sandomierza przywędrował także błogosławiony Czesław. Jak głosi tradycja, ci dwaj wraz z błogosławionym Sadokiem otrzymali habit zakonny z rąk świętego Dominika. Jedni mówią, że przeor sandomierski, Sadok, był Chorwatem, inni — że Polakiem. S. Barącz twierdzi, iż był to człowiek „mający wielką wziętość z przyczyny niepospolitej cnoty”. W 1221 roku został wysłany na krańce świata — „do Kumanów dla opowiadania wiary chrześcijańskiej”.
fragment z : „Nie trzeba wam relikwii” Zeszyt nr 7 (335) 2001
© 2001 Wydawnictwo W DRODZE 
1. Czy męczeństwo dominikanów jest tylko legendą?
2. Na jakiej podstawie rozpowszechnił się kult męczenników?
3. Dlaczego Sandomierz stał się ważnym miejscem nie tylko ze względu na męczenników?

Załącznik nr 5
Gdy w roku 1260 Tatarzy zbliżali się pod Sandomierz, dominikanie sandomierscy nie opuścili miasta, ale ze swym przeorem bł. Sadokiem pozostali, by dzielić los załogi broniącej grodu. Postąpili podobnie, jak przed kilkunastu laty ich współbracia wrocławscy z przeorem bł. Czesławem na czele. Jedno z najpiękniejszych podań o życiu bł. Sadoka tak go charakteryzuje: W przeddzień zdobycia grodu trwali bracia św. Dominika na gorących modłach wraz ze swym świątobliwym przeorem. W chwili, gdy jeden z braci odczytywał jak zwykle codzienny ustęp z liturgicznego spisu świętych, tak zwanego "Martyrologium", ujrzał w księdze słowa wypisane jaśniejącymi literami: "W Sandomierzu przypada męczeństwo czterdziestu dziewięciu męczenników". Wówczas bł. Sadok polecił wszystkim braciom gotować się na śmierć męczeńską, której doczekali się nazajutrz, dnia 24 lutego 1260 roku. Męczeństwo bł. Sadoka i jego współbraci zakonnych miało tak wielkie znaczenie moralne, że dziś warto przyjrzeć się głównej postaci sandomierskiego dramatu. Bł. Sadok pochodził z polskiej rodziny osiadłej na Węgrzech. Wstąpiwszy do zakonu kaznodziejskiego św. Dominika udał się w roku 1221 w towarzystwie dwóch braci zakonnych do Bolonii, gdzie zebrała się pierwsza generalna kapituła zakonu. Św. Dominik wysłał go stamtąd z Węgrem, bł. Pawłem i trzema innymi zakonnikami na Węgry i do Panonii na misje wśród Kumanów, zamieszkujących znaczne obszary w dorzeczu Cisy. Bł. Sadok interesował się ich kulturą, starał się opanować język, a szerząc prawdziwą wiarę wśród dzikich plemion koczowniczych, niósł im jednocześnie dobrodziejstwa chrześcijańskiej cywilizacji. Po kilku latach gorliwej i wielce owocnej pracy apostolskiej ruszył bł. Sadok wraz z towarzyszami w dalszą drogę na wschód, do Mołdawii i Wołoszczyzny, które były główną siedzibą Kumanów. Mimo wielkich trudności szerzył tam wiarę chrześcijańską z takim powodzeniem, ze między wielu innymi przyjęło ją także dwóch książąt. Niestety, wszystkie ich wysiłki obrócił wniwecz najazd Tatarów. Bł. Paweł Węgrzyn został zamordowany, a bł. Sadok powrócił do Polski i osiadł w Sandomierzu, gdzie został przeorem klasztoru dominikańskiego św. Jakuba. Bł. Sadok odznaczał się wielką uczonością, doświadczeniem i gorącą wiarą, okazywał niewyczerpaną gorliwość apostolską. Był wzorem zakonnika, uczył swym przykładem doskonałości. W najcięższej chwili swego życia nie zszedł z posterunku, ale dał przykład wielkiego męstwa, wskazując, że są wartości, dla których ponieść śmierć jest obowiązkiem, zaszczytem i nagrodą. Podczas oblężenia zakonnicy znajdowali się na zamku sandomierskim i tam zostali zamordowani. Szczątki ich pogrzebano przy kościele Najświętszej Maryi Panny. W roku 1295 papież Bonifacy VIII polecił, aby w dniu 2 czerwca Kościół w Polsce obchodził pamiątkę męczenników sandomierskich, a Pius VII zezwolił całemu zakonowi kaznodziejskiemu odprawiać mszę na uroczystość bł. Sadoka i jego towarzyszy. Męczeństwo bł. Sadoka i jego czterdziestu ośmiu towarzyszy jest wzorem ukochania Chrystusa i Ojczyzny, którą wsławili swoim męczeństwem: Nieraz jeszcze w dziejach powtórzyć się miały krwawe męczeństwa, jak gdyby wynikały one z posiewu bohaterskich czynów św. Jacka, bł. Czesława i bł. Sadoka. 
Święto bł. Sadoka i jego czterdziestu ośmiu towarzyszów obchodzimy w dniu 2 czerwca. 
http://www.rodzina.dominikanie.pl/swieci/sadok.php

1. Dlaczego Sadok i Bracia Dominikanie pozostali w mieście podczas najazdu Tatarów?
2. Przedstaw ważne wydarzenia z życia Sadoka.
3. O czym świadczy męczeństwo Dominikanów?

Do scenariusza dołączona jest prezentacja multimedialna opracowana przez Daniela Szczuckiego:
WWW.sandomierz.opoka.org.pl/duszp/scen129.ppt